Muğla Büyükşehir Belediyesi, kentin Avrupa Komisyonu’nun sürdürülebilir ulaşım alanındaki önemli ağlarından CIVITAS Initiative’a üye olduğunu açıkladı. CIVITAS; şehirlerde sürdürülebilir, akıllı ve düşük karbonlu ulaşımı yaygınlaştırmak amacıyla oluşturulmuş bir iş birliği ağı. Temel hedefi ise oldukça net: Şehirleri daha yaşanabilir, erişilebilir ve çevre dostu hale getirmek. Peki bu tanım ne anlama geliyor? Daha da önemlisi: Şehir içi yollara gerçekten etkisi var mı?
Yol Sadece Yol Değildir
Bu sorunun peşine düştük, araştırdık, bilenlere sorduk. Ortaya çıkan tablo şu: CIVITAS bir “teori” değil, doğrudan uygulamaya yön veren bir rehber. Yani evet, şehirlerin yol düzenlemelerine somut etkisi var. Çünkü bu yaklaşım şunu söylüyor: “Araçlara göre değil, insanlara göre şehir”
Araçtan İnsana Geçiş
CIVITAS’ın önerdiği model, klasik ulaşım anlayışını tersine çeviriyor. Ne değişiyor? Daha fazla yaya yolu, daha geniş kaldırımlar, artan bisiklet yolları, toplu taşıma önceliği, akıllı trafik sistemleri, yeni otopark politikaları, elektrikli ulaşım altyapısı… Kısacası şehir, otomobilden geri alınıp yeniden insana veriliyor.
Muğla İçin Ne Anlama Geliyor?
İşin can alıcı kısmı burası. CIVITAS üyeliğiyle birlikte Muğla’da şehir içi trafik yoğunluğu, otopark sorunu, duba uygulamaları ve adeta bir garabete dönüşen tek yön sistemi yeniden gözden geçirilebilir. İlçelerde özellikle Menteşe’de, şehir merkezi, Cumhuriyet ve Sınırsızlık meydanları gibi alanlar pilot bölge olarak seçilebilir.
Geçmişten Bir Ders: Tek Yön Meselesi
Hatırlayalım… Muğla Büyükşehir Belediyesi 2019 yılında “Kentsel Tasarım Yolu” projesi kapsamında Menteşe’de tek yön uygulamasını hayata geçirmişti. Ama beklenen olmadı, trafik azalmadı, otopark sorunu çözülmedi aksine şehir içi karmaşa büyüdü. Bugün hâlâ bazı bölgelerde bu sistemin sancıları yaşanıyor. Örneklemek gerekirse; Sivil mimarlık örnekleriyle bezenmiş kentsel sit alanında General Mustafa Muğlalı Caddesi’nden Tabakhane Caddesi’ne dönüş yasağı türünün en seçkin örnekleri arasında. Balıbey, Camikebir, Karşıyaka ve Orta Mahalle’ye ulaşım sağlayan bu hatta yapılan her zorunlu dönüş bölge sakini sürücülere, servis araçlarına, kuryelere ceza olarak geri dönüyor. Bu da şunu gösteriyor, ulaşım sadece teknik değil, aynı zamanda yaşam meselesi. Karar alırken bu gerçeği gözden kaçırmamak gerekiyor.
Kolay Değil Ama Mümkün
Elbette bu dönüşüm bir günde olmaz. Ayrıca CIVITAS her şehirde sorunsuz uygulanmıyor. Esnaf tepki gösterebilir, vatandaş alışkanlıklarını değiştirmek istemeyebilir, araç kısıtlamaları tartışma yaratabilir. Siyasi irade olmadan dönüşüm olmayacağını, halkın katılımı olmadan da başarının gelmeyeceğini de unutmamak gerekiyor.
Çözüm Nerede?
Mahalle toplantıları, yurttaş – esnaf toplantıları, çalıştaylar, gençlerle tasarım atölyeleriyle işe başlanarak mevcut sistem yeniden sorgulanabilir. Tek yön uygulaması başlangıç noktası olabilir. Toparlayalım. Muğla’nın önünde bir fırsat var. CIVITAS üyeliği, sadece bir “ağ üyeliği” olmanın ötesinde kenti yeniden düşünme fırsatıdır.
